VAL DI SOLE - GRAVEL w ALPACH
rowerowy przewodnik
Odkryj VAL DI SOLE na rowerze – GRAVEL
To nie będzie łatwe, to nie będzie szybkie.
A będziesz chciał tego więcej.
PRZEŻYJ ALPEJSKĄ PRZYGODĘW VAL DI SOLE
Val di Sole to jedna z najbardziej rowerowych dolin włoskiego Trydentu. Położona pomiędzy masywami Adamello-Presanella, Dolomitami Brenta oraz grupą Ortles-Cevedale, stanowi naturalną bramę do wysokich Alp.
Dolina ciągnie się przez około 40 kilometrów wzdłuż rwącego potoku Noce, a otaczające ją szczyty przekraczają nawet 3500 m n.p.m. Dzięki temu niemal z każdego miejsca towarzyszą tu spektakularne górskie panoramy.
Choć zimą Val di Sole kojarzy się przede wszystkim z narciarstwem i ośrodkami Marilleva, Folgarida czy Passo Tonale, latem zamienia się w jeden z najciekawszych regionów rowerowych całych Alp.
Znajdziemy tu przeszło 400 km tras MTB, enduro i gravelowych, ponad 30-kilometrową asfaltową drogę rowerową prowadzącą dnem doliny oraz dziesiątki górskich szlaków wspinających się na alpejskie przełęcze i hale.
W świecie kolarstwa nazwa Val di Sole od lat budzi ogromny respekt. To właśnie tutaj regularnie odbywają się zawody Pucharu Świata i Mistrzostw Świata MTB, a trasa Black Snake w Bike Parku Daolasa uchodzi za jedną z najbardziej wymagających tras downhillowych na świecie.
Jednak wbrew temu sportowemu wizerunkowi dolina oferuje znacznie więcej niż ekstremalne zjazdy. Coraz większą popularność zdobywają również alpejskie trasy gravelowe prowadzące starymi wojskowymi drogami, przez wysokogórskie pastwiska i przełęcze, z dala od ruchliwych asfaltów.
W granicach doliny znajdują się dwa ogromne obszary chronione: Park Narodowy Stelvio oraz Park Przyrody Adamello Brenta. Dzięki temu podczas jazdy łatwo spotkać świstaki, kozice czy jelenie.
Nazwa doliny prawdopodobnie nie pochodzi od słońca. Mimo że „Val di Sole” dosłownie brzmi jak „Dolina Słońca”, wielu historyków uważa, że nazwa wywodzi się od celtyckiej bogini wód Sulis. Tę teorię mają potwierdzać obecne do dziś źródła termalne w Peio i Rabbi.
CZY VAL DI SOLE TO DOBRY POMYSŁ
NA ROWEROWE WAKACJE?
Czy Val di Sole to gravelowy kierunek? Tak, ale nie dla każdego.
To dolina, która potrafi zachwycić. Alpejskie krajobrazy, doskonale przygotowana infrastruktura i ogromny wybór tras sprawiają, że trudno się tu nudzić. Warto jednak wiedzieć, że Val di Sole ma swój charakter. Jeśli marzysz o kilometrach płaskich szutrów i łagodnym odkrywaniu okolicy, możesz się rozczarować.
To miejsce stworzone przede wszystkim dla osób, które lubią góry. Trasy gravelowe często oznaczają długie, wymagające podjazdy, strome szutrowe drogi i wysokość przekraczającą 2000 m n.p.m. Widoki są spektakularne, ale trzeba na nie zapracować. Tutaj rzadko trafiają się przypadkowe kilometry – większość tras ma wyraźnie alpejski charakter.
Nie oznacza to jednak, że trzeba być zawodnikiem Pucharu Świata. W dolinie znajdziemy także asfaltową drogę rowerową prowadzącą wzdłuż rzeki Noce, łatwiejsze wycieczki czy rodzinne trasy. Jeśli jednak przyjeżdżasz tu z myślą o gravelu lub MTB, warto nastawić się na ambitniejszą jazdę niż w wielu innych alpejskich regionach.
Moim zdaniem właśnie to jest największą siłą Val di Sole. To miejsce nie próbuje przypodobać się wszystkim. Zamiast oferować wszystko po trochu, stawia na prawdziwie górskie doświadczenie. Jeśli lubisz wymagające podjazdy, techniczne zjazdy i uczucie satysfakcji po dotarciu na przełęcz z widokiem na alpejskie szczyty, bardzo możliwe, że będzie to jedna z tych dolin, do których będziesz chciała wracać.
NAJLEPSZE TRASY GRAVELOWE
VAL DI SOLE
Aby rozeznać się w ofercie gravelowej regionu TRENTINO warto zajrzeć na oficjała stronę – GRAVEL RIDING IN TRENTINO.
Tutaj znajdziecie zestawienie wszystkich tras gravelowych w Val di Sole – ALPINE GRAVEL
W organizacji podróży i planowaniu zwiedzania i innych aktywności pomocna może okazać się aplikacja MIO TRENTINO
My w Val di Sole spędziłyśmy cztery dni, więc oczywiście nie udało się przejechać wszystkiego.
Nie mniej te cztery wybrane przez nas kierunki były strzałem w 10.
Ten materiał nie powstałby gdyby nie VISIT TRENTINO , VAL DI SOLE BIKELAND oraz VAL DI SOLE – to na ich zaproszenie odkrywałyśmy gravelowe trasy tego rejonu. Wszystkie materiały o Gardzie powstały dzięki ich wsparciu.
VAL DI SOLE - GRAVEL W ALPACH - MAPA
PASSO TONALE - ALPINE GRAVEL
DYSTANS: 47 km | PRZEWYŻSZENIE: 1223 m
To od tej trasy warto zacząć poznawanie doliny Val di Sole.
Początek spokojny, ale bardzo szybko poczujesz, że tu czeka Cię prawdziwie alpejska przygoda – długa wspinaczka na przełęcz Passo Tonale, wojskowe drogi, górskie potoki i widoki na masyw Presanelli, najwyższy szczyt Trydentu.
Trasa prowadzi z doliny aż na wysokość blisko 2000 m n.p.m., mijając po drodze niewielkie jeziora San Leonardo oraz pozostałości austriackich fortyfikacji z czasów I wojny światowej. Forty Forte Mero i Forte Zaccarana przypominają, że jeszcze ponad sto lat temu przebiegała tędy granica pomiędzy Austro-Węgrami a Królestwem Włoch. Dziś zamiast żołnierzy spotkamy tu rowerzystów i piechurów, ale surowy, wysokogórski krajobraz pozostał niemal niezmieniony.
Choć technicznie nie jest to najtrudniejsza z tras w projekcie Alpine Gravel, wymaga dobrej kondycji. Ponad tysiąc metrów przewyższenia, wysokość oraz miejscami kamieniste zjazdy sprawiają, że najlepiej odnajdą się tutaj osoby, które mają już doświadczenie z jazdą w górach. Nagrodą są jednak jedne z najpiękniejszych panoram w całej dolinie i poczucie, że naprawdę jedzie się przez wysokie Alpy.
LAGO DI CELENTINO - GRAVEL
DYSTANS: 45 km | PRZEWYŻSZENIE: 1673 m
Jeśli miałabym wskazać trasę, która najlepiej oddaje surowy charakter alpejskiego gravela, Lago di Celentino byłaby jedną z pierwszych propozycji.
To wymagająca pętla prowadząca przez gęste lasy, górskie hale i malownicze malgi, gdzie asfalt jest jedynie dodatkiem do prawdziwej górskiej przygody.
Pierwsza część trasy to długi i równomierny podjazd prowadzący w kierunku Malga Campo. Wysokość zdobywa się stopniowo, dzięki czemu można znaleźć własny rytm i skupić się na otaczających krajobrazach. Im wyżej, tym robi się spokojniej – ruch samochodowy praktycznie znika, a szutrowe drogi prowadzą przez lasy i alpejskie łąki.
Samo Lago di Celentino może być pewnym zaskoczeniem. To niewielkie, sezonowe jezioro, które w pełnej okazałości podobno można zobaczyć głównie na początku lata. Nie ono jest jednak największą atrakcją tej wycieczki. My nie zobaczyliśmy go wcale, bo było zupełnie wyschnięte :)
Prawdziwa nagroda czeka kilka kilometrów dalej, gdzie otwierają się rozległe panoramy obejmujące Dolomity Brenta oraz masyw Adamello-Presanella z najwyższym szczytem Trydentu. To jeden z tych widoków, dla których warto pokonać ponad 1600 metrów przewyższenia.
Koniecznie zobacz to na filmie :)
Powrót do doliny prowadzi przez malownicze górskie miejscowości Menas, Ortisè i Termenago. Początkowo zjazd jest kamienisty i wymaga pewnego obycia z rowerem, później staje się szybszy i bardziej płynny. To trasa, która najlepiej smakuje osobom lubiącym długie wspinaczki i jazdę z dala od najpopularniejszych turystycznych miejsc.
VAL DI SOLE - LOWER VALLEY GRAVEL
DYSTANS: 48 km | PRZEWYŻSZENIE: 914 m
Jeśli szukasz trasy, która pozwoli Ci odpocząć od morderczych podjazdów, Lower Valley będzie bardzo dobrym wyborem.
To najłatwiejsza z tras w projekcie Alpine Gravel – krótsza, z mniejszymi przewyższeniami i mniej wymagająca technicznie, ale nadal oferująca wszystko, z czego słynie dolina: górskie krajobrazy, szutrowe odcinki i spokojne drogi prowadzące przez niewielkie alpejskie miejscowości.
Pętla prowadzi przez dolną część Val di Sole i łączy wygodną drogę rowerową biegnącą wzdłuż rzeki Noce z leśnymi szutrami oraz lokalnymi drogami o niewielkim natężeniu ruchu. Po drodze mijamy sady jabłoniowe, niewielkie wioski i rozległe panoramy na otaczające dolinę szczyty.
Jednym z najciekawszych punktów wycieczki jest średniowieczny zamek San Michele w Ossanie. Warto zatrzymać się tu na chwilę – zarówno dla widoków, jak i atmosfery jednej z najbardziej charakterystycznych miejscowości Val di Sole.
Wskazówka. Jeśli jesteś bardzo zmęczony zmodyfikuj trasę i zalicz przyjemna dolinę Torrente Meledrio a potem zjedź już do ścieżki rowerowej nad rzeką Noce. Fragmenty prowadzące południowym zboczem doliny Val di Sole pomiędzy Dimaro a Caldes tez potrafią wymęczyć i w mojej ocenie nie są szczególnie zjawiskowe.
VAL DI SOLE - PEJO GRAVEL
DYSTANS: 65 km | PRZEWYŻSZENIE: 1800 m
Dla nas chyba największe wyzwanie w Val di Sole.
Alpine Gravel Pejo to najbardziej wymagająca trasa z całego projektu Alpine Gravel – ponad 60 kilometrów jazdy i blisko 1900 metrów przewyższenia sprawiają, że jest to propozycja dla dobrze przygotowanych rowerzystów. Tutaj liczy się nie tylko kondycja, ale również pewność prowadzenia roweru w wymagającym, alpejskim terenie.
Trasa prowadzi przez malowniczą Val di Pejo, położoną na terenie Parku Narodowego Stelvio. Początkowo wspinamy się szerokimi drogami w kierunku Val de la Mare, skąd rozciągają się imponujące widoki na południowe szczyty masywu Ortles-Cevedale. Im wyżej, tym krajobraz staje się bardziej surowy – lasy ustępują miejsca alpejskim halom, a otaczające dolinę trzytysięczniki przypominają, że znajdujemy się w samym sercu wysokich Alp.
Na tej trasie znajdujemy jeden z najbardziej technicznych odcinków całej serii Alpine Gravel. Kamieniste serpentyny, wąskie ścieżki i fragment, na którym organizatorzy wprost zalecają prowadzenie roweru, wymagają doświadczenia i chłodnej głowy. W zamian z fragmenty wymagające prowadzenia roweru otrzymujemy prawdziwie górską przygodę, daleką od wyobrażenia o klasycznym gravelu.
To trasa dla osób, które lubią przekraczać własne granice i traktują rower jako sposób na odkrywanie trudno dostępnych miejsc. Jeśli szukasz łatwej wycieczki – wybierz inną propozycję. Jeśli jednak chcesz zobaczyć najbardziej dzikie oblicze Val di Sole, Alpine Gravel Pejo będzie doskonałym wyborem.
WSKAZÓWKI
Praktyczne wskazówki
- Jaki rower? Górski gravel :P Opony minimum 44 mm, mleko i miękkie przełożenia. Kaseta 50-52 - twoje kolana lubią to. Można też oczywiście zabrać MTB, ale pamiętaj każdy kilogram odczujesz na tych podjazdach.
- Jeśli będziecie tu w maju, czerwcu czyli poza sezonem, weź pod uwagę, że nie wszystkie miejsca bedą jeszcze otwarte. Kanapki na drogę warto przemyśleć. Wodę znajdziesz po drodze w licznych źródełkach.
- Atutem niewątpliwym Val di Sole jest świetnie zorganizowany transport dla rowerzystów. Przez dno doliny kursuje lokalna kolej Trento-Malè-Mezzana, a w sezonie letnim wybrane składy funkcjonują jako BikeTrain, czyli pociągi wyposażone w specjalne wagony do przewozu rowerów. Dzięki temu nie musisz wracać tą samą drogą ani planować pętli za wszelką cenę. Przed wyjazdem warto sprawdzić aktualny rozkład jazdy oraz okres funkcjonowania BikeTrain, ponieważ usługa działa sezonowo, a liczba miejsc na rowery jest ograniczona. Bilet na przewóz roweru można kupić bezpośrednio w pociągu lub skorzystać z bezpłatnego przewozu, jeśli posiadasz Val di Sole Guest Card.
- Co jeść? Na początek zamów canederli - duże kluski z czerstwego pieczywa, podawane w bulionie lub z masłem i szałwią. Równie charakterystyczne są strangolapreti, czyli szpinakowe kluseczki, oraz polenta podawana z gulaszem z dziczyzny, grzybami lub zapiekana z serem. Będąc w Val di Sole, koniecznie spróbuj także miękkiego sera Casolét, produkowanego wyłącznie w dolinach Val di Sole i Val di Rabbi. Na deser trudno o lepszy wybór niż tradycyjny strudel jabłkowy, przygotowywany z jabłek pochodzących z pobliskich sadów Val di Non i Val di Sole.
VAL DI SOLE - PODSUMOWANIE
Projekt Alpine Gravel doskonale pokazuje, że nawet w trudnym wymagającym terenie Val di Sole można znaleźć coś dla zwolenników gravelowej jazdy. Każda z opisanych pętli ma własny charakter – od łagodniejszej Lower Valley, przez historyczne Passo Tonale i widokowe Lago di Celentino, aż po wymagającą trasę do Pejo. Łączy je jedno: wszystkie prowadzą przez prawdziwe Alpy.
Jeśli planujesz rowerowy wyjazd do Val di Sole, nastaw się na wymagające podjazdy, szutry, będące dawnymi wojskowymi drogami oraz trudne wyeksponowane singletracki. To region, który wynagradza wysiłek spektakularnymi widokami i daje ogromną satysfakcję z każdego zdobytego metra przewyższenia.
Nie jest to kierunek dla każdego i chyba właśnie dlatego ma w sobie tyle uroku. Jeśli lubisz ambitne trasy i szukasz miejsca, które pozwoli poczuć prawdziwy alpejski klimat, Val di Sole z pewnością Cię nie zawiedzie.